De uitnodiging

“Ik zal dat telefoontje nooit vergeten. Ik nam op en hoorde aan de andere kant iemand Nederlands praten, maar met een licht Frans accent. “Goeiedag, met le Koninklijk Paleis.” Omdat ik een vriendin heb die me soms prankt via de telefoon, antwoordde ik meteen: “Fatima, stop daarmee!”, waarop de stem aan de lijn droogjes antwoordde: “Meneer, ik ben Fatima niet. Het is wel degelijk het Koninklijk Paleis waar u mee spreekt.” Enkele dagen later ontving ik een mooie papieren uitnodiging in mijn brievenbus. – Youssef, uitnodiging ontvangen in 2022

“De Koning legde ons uit dat het Koningshuis regelmatig diners organiseert met jonge politieagenten, schooldirecteurs en verpleegkundigen … om in contact te blijven met wat er in de Belgische samenleving gebeurt.” – Marie*, uitgenodigd voor een diner in 2026

“Ik stelde mij de vraag: mag je kritiek hebben op een politiek systeem en tegelijk gaan lunchen in het Paleis? Valt dat wel met elkaar te rijmen?” – Adeline Dieudonné, uitgenodigd voor een lunch in 2019

Het protocol

“We worden ontvangen door een soort zaalchef die meteen iets typisch Belgisch doet: hij spreekt half Frans, half Nederlands. De man blijkt een superfan van de Koning en legt ons gretig het protocol uit. Er zijn twee dingen die echt not done zijn: zelf het woord nemen en zelf een gespreksonderwerp aansnijden. Zij stellen de vragen, wij antwoorden. En hij zei ook dat het strikt verboden is om aan tafel parallelle gesprekken te voeren.”– William*, uitgenodigd voor een diner in 2022

“Het protocol had iets absurd … Althans, voor een groentje zoals ik. Bijvoorbeeld: als je de eetzaal binnenkomt met een sjaal of een vest, mag je die niet meer uitdoen; je moet de hele maaltijd zo blijven zitten. En je mag geen foto’s nemen. Ik heb dus enkel een foto van de toiletten, die trouwens heel mooi zijn.” – Ludivine, uitgenodigd voor een diner in 2017

“Ongeschoren naar het Paleis gaan was het enige rebelse dat ik die dag in me had.” – William

“Het begint met een ritueel dat ‘de Passade’ heet, waarbij een ceremoniemeester je naam luid door de zaal roept, in een ruimte die helemaal echoot. Niemand snapt goed wat er gebeurt. Iedereen schuifelt dan langs om de Koning, de Koningin en het uitgenodigde staatshoofd de hand te schudden: “Goedenavond, Sire”, en hop, doorlopen maar. We waren met 200, dus die moeten intussen wel gespierde polsen hebben.” – Marc*, uitgenodigd voor een staatsbanket in 2025

“Voor we de eetzaal binnengingen, werden we uitgenodigd om onze handen te gaan wassen.” – Maxime*, uitgenodigd voor een diner in 2019

“Je mag de Koning niet ‘Philippe’ of ‘Flip’ noemen. Dus het is ‘Zijne Majesteit de Koning Philippe’ of ‘Sire Philippe’. Toen hij voor mij stond, moet ik toegeven dat ik alles door elkaar haalde en zei: ‘Zijne Majesteit Sire de Koning Philippe’, en hij moest lachen en zei dat hij dat wel gewend was.” – Youssef

De tafel

“De deuren gaan open rond 19 uur en de Koning en de Koningin komen binnen. We waren met een twintigtal mensen, verdeeld over vier groepen – twee Franstalige en twee Nederlandstalige. De Koning bleef zo’n twintig minuten bij ons voor het aperitief, en de Koningin kwam langs voor het voorgerecht en het hoofdgerecht. Daarna ging ze naar een andere tafel voor het dessert en de koffie. Ze hebben echt gewoon een soort rondje gedaan …” – Marie

“… uiteindelijk voeren zij drie of vier keer hetzelfde gesprek op zo’n avond.” – Maxime

“De ere-tafel is een lange tafel, met de andere tafels er haaks op, als de tanden van een kam. Je ziet al snel hoe belangrijk iemand is, gewoon aan zijn plaats in de tafelschikking.” – Marc

“Aan mijn tafel zaten alleen witte mensen, op één man van Maghrebijnse afkomst na.” – William

“Het is wel indrukwekkend. Je denkt toch even na wanneer je je bestek pakt, om zeker te zijn dat je het juiste bestek neemt.” – Marie

Het menu

“Bij de aperitief kregen we een glaasje bubbels en hapjes. Als voorgerecht was het geloof ik vis, en als hoofdgerecht kalfsvlees, heel lekker, met groenten en gratin dauphinois. Als dessert was er een appeltaartje met kaneel.” – Marie

“Het is niet echt verfijnd, niet zoals een maaltijd in een sterrenrestaurant met vijf amuses. Eerst kregen we Belgische bubbels en bij de maaltijd schonken ze gewone Franse wijn, telkens maar een paar slokjes. Ik weet niet wie de cateraar die dag was, maar het had iets van ‘Oostenrijks Belgisch’. Als voorgerecht was er een carpaccio van witte vis, modern en lekker. Het was trouwens geen service à l’assiette: de ober kwam langs onze linkerkant en we schepten zelf op: kalfsvlees dat op lage temperatuur is gegaard, met aardappelen in een speciale vorm. Daarna stond iedereen recht: de koffie werd in de salon genomen en het koningspaar liep rond.” – Marc

“Bij het buitengaan merkte ik dat ik van alles had gedronken, maar allemaal in heel kleine hoeveelheden. Want stel je voor: dronken worden in het bijzijn van de Koning!” – William

“In mijn herinnering hebben we goed gegeten. Niet uitzonderlijk, maar wel echt lekker, en in degelijke porties. Maar het was wel geen foie gras of zalm of zo. Ik denk dat ik gevogelte heb gegeten.” – Maxime

“Er waren geen overdreven decadente producten, zoals kaviaar of langoustine. Je merkt dat er eerder traditioneel gekookt wordt, en de wijnen waren vrij eenvoudig. Eigenlijk heb je gewoon het gevoel dat je correct en netjes ontvangen wordt, met een correct gebruik van belastinggeld.” – Marc

De gesprekken

“Je voelt dat iedereen rond de tafel een beetje zenuwachtig is door de setting. Iedereen wacht braafjes zijn beurt af.” – Maxime

“De touwtjes worden strak in handen gehouden. Eigenlijk is het een soort interview. De Koning en Koningin stellen vragen, wij antwoorden. Onderling wordt er niet veel gepraat. Het is ook moeilijk om te weten wat je moet antwoorden, omdat je niet goed weet wat ze precies van ons verwachten. Het kan ook dat Mathilde gewoon wat onderwerpen opwerpt, om te zien hoe mensen reageren. – Adeline

“We hadden vooraf fiches moeten invullen met onze contactgegevens, het bedrijf waarvoor we werken en de onderwerpen die we wilden aansnijden. Blijkbaar had de Koningin die fiches echt goed ingestudeerd, want ze kende bijna alle namen uit het hoofd. Dat vond ik best indrukwekkend.” – Marie

“De Koning komt binnen en spreekt mij als eerste aan, omdat ik het dichtst bij hem stond. Hij vraagt waarover mijn doctoraat gaat. Ik leg het uit, hij kijkt me aan, denkt even na en zegt: ‘Hmmm, intérrressant.’ Ik dacht meteen: oké, sociologie interesseert hem blijkbaar niet echt. Maar daarna sprak hij mijn buur aan, een wiskundige onderzoeker die alles heel uitgebreid uitlegde, en daarop reageerde de Koning exact hetzelfde: ‘Hmmm, intérrressant.’ Zo ging hij eigenlijk de hele groep af.” – William

“Het was nu niet alsof we op café zaten, maar de gesprekken waren toch minder formeel dan ik had verwacht.” – Pauline

“Wat mij het meest is bijgebleven, is dat de Koning over niets echt een mening leek te hebben, en de Koningin over alles. Die man is een aristocraat, eigenlijk gemaakt voor smalltalk, maar je voelt dat hij zich daar helemaal niet op zijn gemak bij voelt. Zij is heel anders. Ze staat een beetje los van de realiteit, maar op een andere manier dan de Koning. Ze sprak met assistent-onderzoekers van de openbare universiteit en gaf daarbij kritiek op het niveau van het Belgische universitaire onderwijs. Dat kwam nogal vreemd over: alsof je tegen brandweermannen zou zeggen dat je in de zomer sigaretten in het bos uittrapt.”

“De Koningin wilde verhalen horen over het dagelijks leven van mantelzorgers. Wat mij vooral is bijgebleven, is dat ze heel aandachtig en menselijk was. Voor veel mensen aan mijn tafel was het de eerste keer dat ze over hun ervaringen konden praten, en daardoor hebben verschillende mensen gehuild. De Koningin reageerde daar echt heel goed op.” – Ludivine

“Ik dacht dat de Koningin misschien het codeteken voor ontvoerde vrouwen zou geven om haar daar weg te krijgen. Maar eigenlijk lijken zij en de Koning best op elkaar ingespeeld. Ze plaagt hem op een lieve manier, en hij glimlacht en lacht gewoon mee. Als het toneel is, dan is het wel goed gespeeld.” – Adeline

“Ik herinner me dat het communicatieteam erg gestresseerd was over het idee om een diner met journalisten te organiseren, uit angst dat er ‘lekken’ zouden komen.” – Marie

*Verzonnen naam om anonimiteit te bewaren